ÜNYE’DE İKİ DÖNEM: VİZYON, UYGULAMA VE ŞEHRİN GELECEĞİ ÜZERİNE GERÇEKLER
Ünye’de son yıllarda ortaya çıkan tabloya baktığımızda, vizyondan uzak ve kalitesi tartışmalı bir idari yönetim anlayışının şehre yön verdiğini açıkça görmekteyiz. Şehrin geleceğini planlamak yerine, mevcut varlıkların satışıyla elde edilen gelirlerle belediye giderlerini karşılama yoluna gidilmesi; günü kurtaran ancak yarını görmezden gelen bir anlayışın ürünüdür. Bu yaklaşım, Ünye’nin geleceğine yapılmış en büyük hatalardan biri olarak karşımıza çıkmaktadır.
Günlük sorunlara geçici çözümler üreten bu yönetim anlayışı, uzun vadeli planlamadan uzak bir tablo ortaya koymaktadır. Özellikle imar değişiklikleri kapsamında yürütülen uygulamalar ve “kazan-kazan” politikası çerçevesinde geliştirilen süreçler, belediyenin dolaylı şekilde müteahhitlik faaliyetlerine yöneldiği eleştirilerini beraberinde getirmektedir.
Bugün Ünye’de yaşanan trafik ve otopark sorununun temelinde de bu anlayış yatmaktadır. Otopark alanlarının yeterince önemsenmemesi, mevcut park alanlarının yapılaşmaya açılarak daireye dönüştürülmesi ve şehir planlamasının bu doğrultuda yapılması sonucunda; yol ve caddeler adeta otopark alanına dönüşmüştür. Bu durum, plansızlığın ve öngörüsüzlüğün en somut göstergesidir.
Bugün yaşanan sorunların aslında daha büyük problemlerin habercisi olduğunu görmek zor değildir. Mevcut uygulama yöntemleri, yarın çok daha ağır sonuçlarla karşılaşacağımızı açıkça göstermektedir. Şehri genişletmek yerine, şehir içinde kalan boş alanları betonlaştırarak rant elde etme anlayışı; Ünye’nin nefes almasını engellemiş, doğal gelişimini durdurmuş ve geleceğini riske atmıştır.
Oysa önceki dönemde, şehri genişletmeye yönelik olarak kamu kurum ve binalarının şehir dışına taşınmasını hedefleyen projeler ortaya konulmuştu. Bu projeler tamamlanabilseydi, Ünye bugün daha geniş, daha planlı ve daha yaşanabilir bir şehir olacaktı. Aynı zamanda sanayi ve üretim alanında gelişim sağlanacak, bugün ikinci hatta üçüncü organize sanayi bölgesinin konuşulması mümkün hâle gelecekti.
Ahmet Çamyar döneminde hatırladığım bazı projeler
1. Rüzgarlı Sokak açılımı ve şehir aksına kazandırılması
2. Tabakhane Deresi çevresi kamulaştırma ve yol açma projesi
3. Fevzi Çakmak Mahallesi kentsel dönüşüm projesi
4. Sokak sağlıklaştırma ve cephe iyileştirme çalışmaları
5. Tarihi doku koruma ve restorasyon projeleri
6. Büyük şehir meydanı projesi
7. Şehir merkezini rahatlatma ve yeni yerleşim alanları oluşturma planları
8. Bayramca Mahallesi tapu ve imar sorunlarının çözüm çalışmaları
9. Ünye Ticaret Merkezi projesi
10. Kapalı Çarşı (modern pazaryeri) projesi
11. Oto Galericiler Sitesi projesi
12. Taka Balık Pazarı projesi
13. Köy Pazarı projesi
14. Belediye altındaki işyerlerinin taşınması
15. Küçük esnaf için yeni ticari alanlar oluşturulması
16. Organize Sanayi Bölgesi (OSB) geliştirme çalışmaları
17. Sanayi sitesi düzenleme ve genişletme projeleri
18. Ünye liman ve lojistik bağlantı projeleri
19. İç Anadolu bağlantılı ticaret yolu vizyonu
20. Ünye Kültür Yolu Projesi (4 Arasta 1 Orta Çarşı)
21. Kültür Sarayı projesi
22. Ünye Kalesi kazı ve turizme kazandırma süreci
23. Ayanikola Kilisesi restorasyon çalışmaları
24. Tarihi konakların kamulaştırılması
25. Müze ve kültürel alan projeleri
26. Açık hava sineması ve kültürel etkinlik projeleri
27. Şehir genelinde yol, asfalt ve parke çalışmaları
28. Yağmur suyu hattı ve altyapı projeleri
29. Şehir içi trafik düzenleme çalışmaları
30. Minibüs garajı projesi
31. Ünye–Akkuş yolu girişimleri
32. Gençlik Merkezi projesi
33. Mahallelere muhtar evleri yapılması
34. Askıda ekmek uygulaması
35. İkram çeşmeleri kurulması
36. Sosyal yardım ve destek projeleri
37. Belediye personel yapısının düzenlenmesi
38. Mali disiplin ve tasarruf politikaları
39. Yer altı çöp konteyner sistemi
40. Temizlik ve çevre düzenleme çalışmaları
41. E-imza ve dijital belediyecilik uygulamaları
Bazı projelerin temeli Çamyar döneminde atılmış olup, siyasi sebeplerden dolayı belediye başkanı TAVLI, projeye sahip çıkıp “ben yaptım” demiştir. Örneğin; Ünye Kalesi süreci doğru okunmalıdır. Kale çalışmaları Arpacıoğlu döneminde başlatılmak istenmiş ancak bürokratik engeller aşılamamıştır. Ahmet Çamyar döneminde bu engeller aşılmış, kazı ve düzenleme çalışmaları yapılarak kale bugünkü hâline getirilmiştir. Son dokunuşlar ise Hüseyin Tavlı döneminde yapılmıştır.
Üniversite alanının Türk Hava Kurumu’ndan alınmak suretiyle Ordu Üniversitesi’ne devrinin gerçekleştirilmesi ve üniversite yerleşke alanının planlanması, şehrin geleceği açısından Ahmet Çamyar döneminin en önemli projelerinden bir tanesidir. Oysa bugün gelinen noktada, Ahmet Çamyar’dan sonra sadece bir temel atılmış ve üniversite alanı atıl vaziyette kalmıştır. Hâlbuki bu proje Ünye’nin geleceği açısından belki de bir numaraya konulup üzerinde ciddi emek harcanması gereken bir projedir.
Yine Kefelihan projesi mülkiyeti Ünye Belediyesi’ne Ahmet Çamyar döneminde kazandırılmıştır. Saray Hamamı kamulaştırılıp restorasyonu tamamlanmıştır. Kadılar Yokuşu ve Müze Ev, Bakırcılar Arastası’yla birlikte düşünülerek turizm destinasyonu anlamında bir ufuk projesi olarak hayata geçirilmiştir. Müze Eve yeni bir vasıf yüklenerek UNESCO logolu yaşayan kültürel miras müzesi hâline getirilmiştir.
Gölevi’nden başlayıp Şeyhyunus Tepesi’nden sanayiye inen yol ve şehir içindeki asfalt yollar, Şeyhyunus’a yeni bir anlam yükleme ve şehri batıya doğru açma anlamında ciddi bir ufuk projesi olarak Ahmet Çamyar tarafından ortaya konulmuştur. Yine Ahmet Çamyar’ın belki de en önemli projelerinden bir tanesi, kendi kendine yeten bir belediyecilik anlayışını ortaya koymasıdır. Bu anlamda özellikle konkasör şantiyesinin hayata geçirilmesi ve beton santralinin kurulması, belediye içindeki personel yapılanmasının yeniden sağlanması, gelir artırıcı önlemler olarak yine Ahmet Çamyar döneminin gelecek vizyonlarından sadece birkaç tanesidir.
Gölevi Kafe Restoran projesi de Ahmet Çamyar’ın hazırıdır.
Uniport’un 16 ay gibi kısa bir zamanda yapılmasını Çamyar sağlamıştır.
Dönerçeşme’deki bina, bugünün bir daire parasına SGK’ya Tavlı tarafından satılmıştır.
Hüseyin Tavlı döneminde bazı projeler
1. Batıpark Millet Bahçesi
2. Bayramca Millet Bahçesi (devam eden)
3. Sahil düzenleme ve yürüyüş alanları
4. Aile plajları ve sahil sosyal alanları
5. Çocuk oyun alanları ve parklar
6. Kent içi dinlenme ve rekreasyon alanları
7. Gölevi Kafe & Restoran
8. Belediye sosyal tesisleri
9. Sahil kafeleri ve işletmeleri
10. Halkın kullanımına yönelik sosyal alan işletmeleri
12. Ünye Kalesi çevre düzenleme ve turizme açılma sürecinin tamamlanması
13. Turizm odaklı alan düzenlemeleri
14. Manyetik kum turizmi tanıtım çalışmaları
15. Tarihi ve doğal alanların turizme kazandırılması
16. OSB geliştirme ve altyapı çalışmaları
17. Küçük sanayi sitesi modernizasyon çalışmaları
18. Esnaf ve ticaret alanlarına yönelik düzenlemeler
19. Köy yol düzenleme çalışmaları
20. Sahil ulaşım düzenlemeleri
21. OSB bağlantı yolları
28. Bayramca bölgesi millet bahçesi
29. Yeni yaşam alanı projeleri
30. Şehir içi dönüşüm ve imar uygulamaları
31. Yeni yapılaşma alanlarının açılması
32. Belediye gelir artırma politikaları
33. Belediye işletmeciliği modeli
34. İmar planı değişiklikleri
35. Şehir içi yoğunluk artırıcı uygulamalar
ŞEHRE KATKI KARŞILAŞTIRMAM
1. FİZİKSEL / GÖRÜNÜR KATKI
Ahmet Çamyar
• Sokak sağlıklaştırma
• Yol ve altyapı çalışmaları
• Kısmi şehir düzenlemeleri
Katkı: Sınırlı ve daha çok teknik altyapı düzeyinde
Hüseyin Tavlı
• Millet bahçeleri
• Sahil düzenlemeleri
• Parklar ve sosyal alanlar
• Kafeler ve sosyal tesisler
Katkı: Gözle görülür Halkın günlük hayatına doğrudan etki
2. EKONOMİK KATKI
Ahmet Çamyar
• Ticaret Merkezi (plan)
• Kapalı Çarşı (plan)
• OSB (gelişim hedefi)
• Lojistik ve liman projeleri
Katkı: Yüksek potansiyel Ancak gerçekleşmedi
Hüseyin Tavlı
• Sosyal tesis işletmeleri
• Turizm hareketliliği
• Küçük ölçekli ekonomik katkılar
Katkı: Kısa vadeli ekonomik hareket Büyük yatırım etkisi yok
3. ŞEHİR YAPISI VE PLANLAMA ETKİSİ
Ahmet Çamyar
• Şehri büyütme hedefi
• Yeni yerleşim alanları
• Kamu kurumlarını şehir dışına taşıma planı
Katkı: Doğru planlama vizyonu Uygulama eksik
Hüseyin Tavlı
• Şehir içi yoğunluk artışı
• İmar değişiklikleri
• Mevcut alanların değerlendirilmesi
Katkı: Kısa vadeli çözüm Uzun vadede sıkışma riski
4. TRAFİK & OTOPARK ETKİSİ
Ahmet Çamyar
• Sorun tam çözülemedi
• Ancak şehir genişletme hedefi vardı
Hüseyin Tavlı
• Otopark alanlarının azalması
• Trafik yoğunluğunun artması
Sonuç: Bugünkü sorunun büyümesinde Tavlı dönemi uygulamaları daha belirleyici
5. SOSYAL YAŞAM & HALK MEMNUNİYETİ
Ahmet Çamyar
• Sosyal etki sınırlı
Hüseyin Tavlı
• Parklar, sahil, sosyal alanlar
• Ailelerin aktif kullandığı alanlar
NET SONUÇ
Alan — Üstün
Görünür proje — Tavlı
Sosyal yaşam — Tavlı
Ekonomik vizyon — Çamyar
Şehir planlama — Çamyar
Uygulama başarısı — Tavlı
Uzun vadeli katkı potansiyeli — Çamyar
SONUÇ
Tavlı şehre “görünen ve hissedilen” katkı sağladı.
Çamyar ise şehre “gerçek büyüme potansiyeli” sunan projeler üretti.
Düşüncem
• Tavlı dönemi → yaşam kalitesini artırdı
• Çamyar dönemi → şehrin büyüme ihtimalini ortaya koydu
Bugün yaşanan trafik, otopark ve şehirleşme sorunları; geçmişte yapılmayanların ve bugün yapılanların bir sonucudur.
Çamyar döneminde yaşanan siyasi süreçler ve görevden alınma süreci de ayrıca değerlendirilmelidir. O dönemde ortaya atılan iddialar ve yapılan ithamların, bugün mevcut yönetim uygulamalarıyla karşılaştırıldığında aynı ölçüde gündeme getirilmemesi dikkat çekicidir. Bu durum, kamuoyunda o dönemde yaşananların siyasi bir süreç olduğu yönünde değerlendirmelere neden olmaktadır.
Fısıltı gazetesi üzerinden yürütülen itibar zedeleme süreçlerinin, bugün gelinen noktada daha iyi anlaşılabildiğini söylemek yanlış olmayacaktır.
Açıkça ifade etmek gerekir ki; yapılan uygulamalar göstermektedir ki Ahmet Çamyar, Ünye için vizyon olarak döneminin ötesinde bir profil çizmiştir. Buna karşılık, sonraki süreçte Ünye’nin birçok fırsatı değerlendiremediği ve geri planda kaldığı da ortadadır.
Bana göre, Ünye’nin artık ihtiyacı olan şey açıktır:
Ünye’nin; vizyon sahibi, idari ve iktisadi açıdan donanımlı, liyakatli ve işinin ehli kadrolar tarafından yönetildiği; yalnızca yöneticilerin değil, onların çevresindeki yapıların da aynı vizyonu taşıdığı bir yönetim anlayışına ihtiyacı vardır. Bu topraklar için çalışan, geleceği planlayan, şehrin doğasına ve ekolojisine zarar vermeden hareket eden, siyasi rantı değil kamu yararını önceleyen bir kadro oluşmadıkça; ne yazarsak yazalım, ne konuşursak konuşalım, bu çabalar beyhuda kalacaktır.
Mesele ne Çamyar ne de Tavlı’dır; mesele, yönetim zihniyeti, vizyonu ve anlayışıdır. Bu süreçlerde Ünye’de sessiz kalan muhalefet partileri ve temsilcileri de bu tablonun bir parçası ve sorumluluğun ortaklarıdır.
Aksi hâlde bu şehir büyümeyecek, sadece sıkışacaktır.
Ahmet Bölükbaş
52 Haber Gazetesi Köşe Yazısı