İklim Krizi Fındık Üretimini Tehdit Ediyor: Sulama Sistemleri Artık Zorunluluk Haline Geldi

Küresel iklim değişikliğinin etkileri, Türkiye’nin stratejik tarım ürünlerinden biri olan fındık üretiminde her geçen yıl daha ağır şekilde hissedilmeye başladı. Özellikle Karadeniz Bölgesi’nde son yıllarda yaşanan düzensiz yağışlar, ani sıcaklık artışları ve uzun süren kurak dönemler, üreticileri geleneksel üretim anlayışını değiştirmeye zorluyor. Uzmanlar, artık yalnızca yağışa bağlı üretim modelinin sürdürülebilir olmadığını vurgularken, modern sulama sistemlerinin fındık tarımında kaçınılmaz hale geldiğine dikkat çekiyor.

Perşembe Ziraat Odası Başkanı ve Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Yönetim Kurulu Üyesi Arslan Soydan, bölgede yaşanan iklim değişimlerinin artık açık şekilde gözle görülür hale geldiğini belirterek, üreticilerin yeni döneme uyum sağlaması gerektiğini söyledi.

Karadeniz Bölgesi’nin yıllardır “yağış alan bölge” olarak bilinmesi nedeniyle sulama ihtiyacının göz ardı edildiğini ifade eden Soydan, özellikle yaz aylarında yaşanan kısa süreli kuraklıkların bile fındık üzerinde ciddi tahribat oluşturduğunu dile getirdi.

Soydan, “Yağmurlar yağıyor diye yazın kuraklık olmayacak sanılıyor. Oysa fındık bölgesinde yaz aylarında sadece 10-15 gün bile yağmur yağmadığında, fındığın neredeyse yanma ve ciddi zarar görme boyutuna geldiğini net bir şekilde müşahede ediyoruz” ifadelerini kullandı.

Kısa Süreli Kuraklık Bile Randımanı Düşürüyor

Uzmanlara göre fındık bitkisi, özellikle meyve oluşumu ve iç doldurma döneminde düzenli suya ihtiyaç duyuyor. Bu süreçte yaşanan susuzluk, ürünün kalitesini doğrudan etkiliyor. Yeterli nem alamayan bahçelerde fındığın iç dolgunluğu azalırken randıman kaybı yaşanıyor. Bu durum hem ihracat kalitesini düşürüyor hem de üreticinin gelir kaybına uğramasına neden oluyor.

Arslan Soydan da susuzluğun yalnızca ürün miktarını değil, bitkinin genel sağlığını da olumsuz etkilediğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:

“Susuz kalan fındıkta iç dolgunluğu oluşmuyor, randıman düşüyor. Dalların direnci azaldığı için bitki her türlü hastalığa karşı savunmasız kalıyor. Bu da hem kaliteyi hem de doğrudan üreticinin cebini vuruyor.”

Özellikle son yıllarda artan sıcak hava dalgalarının ardından görülen külleme, dal yanıklığı ve zararlı böcek popülasyonlarındaki artışın da iklim değişikliğiyle bağlantılı olduğuna dikkat çekiliyor.

Geleneksel Üretim Modeli Değişiyor

Karadeniz’de uzun yıllardır doğal yağış rejimine dayalı sürdürülen fındık üretiminde artık yeni bir döneme giriliyor. Uzmanlar, önümüzdeki yıllarda sulama sistemine sahip olmayan bahçelerde verim kayıplarının daha fazla yaşanabileceğini ifade ediyor.

Bu kapsamda özellikle damlama sulama ve yağmurlama sistemleri ön plana çıkıyor. Modern sulama yöntemleri sayesinde hem kontrollü su kullanımı sağlanıyor hem de bitkinin ihtiyaç duyduğu nem düzenli şekilde karşılanabiliyor.

Ancak sulama altyapısının kurulması üreticiler açısından önemli maliyetleri de beraberinde getiriyor. Su kaynağı oluşturulması, depo sistemleri, boru hatları ve ekipman giderleri birçok üretici için ciddi ekonomik yük oluşturuyor.

Devlet Destekleri Kritik Öneme Sahip

Artan maliyetler nedeniyle devlet desteklerinin önem kazandığını belirten Soydan, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından modern sulama sistemlerine yönelik çeşitli hibe ve destek programlarının hazırlandığını açıkladı.

Özellikle kırsal kalkınma destekleri kapsamında üreticilere önemli oranlarda hibe verildiğini ifade eden Soydan, üreticilerin bu fırsatları kaçırmaması gerektiğini söyledi.

Soydan, “Tarım ve Orman Bakanlığımız modern sulama sistemleri kurmak isteyen üreticilerimize çeşitli destekler sağlıyor. Rekolteyi ve kaliteyi korumak isteyen tüm üreticilerimizin İl ve İlçe Tarım Müdürlüklerine başvurarak bu desteklerden faydalanmaları gerekiyor” dedi.

Uzmanlardan Kritik Uyarı

Tarım uzmanları, iklim krizinin artık geçici bir süreç olmadığını ve tarımsal üretimin buna göre yeniden planlanması gerektiğini vurguluyor. Özellikle Karadeniz’de “nasıl olsa yağmur yağar” anlayışının geride kaldığına dikkat çekilirken, su yönetimi olmayan bahçelerde gelecekte ciddi üretim kayıpları yaşanabileceği belirtiliyor.

Türkiye’nin dünya fındık üretimi ve ihracatındaki lider konumunun korunabilmesi için üreticilerin modern tarım uygulamalarına yönelmesi gerektiği ifade edilirken, sulama yatırımlarının önümüzdeki süreçte fındık üretiminin en önemli başlıklarından biri olacağı değerlendiriliyor.