Ordu genelinde etaplar halinde yürütülen cephe sağlıklaştırma programının yeni ayağında, Ünye ilçe merkezinde 44 binanın dış cephe yenileme kapsamına alındığı açıklandı. Süreç; hukuki dayanak, meclis yetkisi, uygulama yöntemi, maliyet paylaşımı ve zorunluluk boyutuyla kamuoyunda tartışma yaratırken, resmi duyurularda adres bazlı listenin paylaşılmaması dikkat çekti.
Uygulamanın kamuoyuna duyurusu 19 Kasım 2025 tarihinde Ordu Büyükşehir Belediyesi tarafından yapıldı. Açıklamada Ünye ile birlikte Gölköy ve Kabadüz ilçelerinde yeni etap cephe iyileştirme çalışmalarının başlatılacağı bildirildi. Ancak Ünye’ye özgü 44 binayı kapsayan uygulamaya ilişkin meclis karar numarası ve karar metninin tam içeriği basın duyurusunda yer almadı. Belediyenin meclis karar arşivinde de proje başlığı altında doğrudan yayımlanmış bir karar metni kamuya açık şekilde listelenmiş görünmüyor.
Cephe düzenlemelerine ilişkin genel hukuki çerçeve ise 13 Ekim 2015 tarihli ve 2015/262 sayılı meclis kararıyla kabul edilen Dış Cephe Yönetmeliği’ne dayanıyor. 23 Ekim 2015’te yürürlüğe giren bu yönetmelik, belediyeye ana arterlerde cephe bütünlüğü ve estetik düzenleme yetkisi veriyor. Uygulama ayrıca 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun kent estetiğine ilişkin hükümlerine, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun meclise verdiği düzenleme yetkisine ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 39 ve 40. maddelerine dayandırılıyor. Bu maddeler, çevre ve görüntü kirliliği oluşturan yapıların bakım ve onarımının istenebileceğini hükme bağlıyor.
Proje ilçe genelinde tüm binaları kapsayan zorunlu bir mantolama uygulaması niteliği taşımıyor. Ancak belirlenen güzergâhlarda yer alan yapılar için tebligat süreci başlatılabiliyor. Maliklere belirli süre tanınıyor; süre içinde düzenleme yapılmazsa idari para cezası uygulanabiliyor, belediye re’sen işlem yapabiliyor ve yapılan masraf mülk sahiplerinden tahsil edilebiliyor. Tahsil sürecinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri devreye girebiliyor.
Resmi açıklamalarda Ünye’de 44 binanın cephe yenileme kapsamına alındığı belirtilmesine rağmen hangi mahallelerde, hangi cadde ve sokaklarda, hangi ada ve parsellerde uygulama yapılacağına dair adres bazlı liste kamuoyuna açıklanmış değil. Belediyenin duyurularında yalnızca sayı veriliyor; bina isimleri ya da açık adres bilgileri paylaşılmıyor. Bu listelerin teknik ekipler tarafından hazırlandığı ve maliklere doğrudan bildirildiği ifade ediliyor. Dolayısıyla kamuya açık resmi bir “44 bina listesi” bulunmuyor.
Uygulamanın ilçe merkezinde ana arterler, ticari akslar, meydan çevresi ve yoğun yaya trafiğinin bulunduğu bölgelerde yoğunlaşması planlanıyor. Ancak mahalle ve sokak isimlerine dair detaylar resmi metinlerde yer almıyor. Teknik süreç; proje alanının belirlenmesi, cephe tasarımının hazırlanması, malik bilgilendirmesi, protokol imzalanması, iskele kurulumu, eski kaplamanın sökülmesi, ısı yalıtımı uygulaması, sıva ve boya işlemleri ile balkon, klima ve tabela düzenlemelerini kapsıyor. Bir binada çalışmanın ortalama 30 ila 60 gün sürdüğü belirtiliyor.
Çalışmalar Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri koordinasyonunda yürütülüyor; ilçe düzeyinde Ünye Belediyesi ile eşgüdüm sağlanıyor. Uygulama, Kamu İhale Kanunu kapsamında belirlenen yüklenici firmalar aracılığıyla gerçekleştiriliyor ve saha denetimleri belediye teknik personeli tarafından yapılıyor.
Finansman modeli bina bazında netleşiyor. Önceki etaplarda tamamen belediye bütçesinden karşılanan, belediye ile malik arasında maliyet paylaşımına dayanan veya taksitli ödeme imkânı sunulan modeller uygulanmıştı. Ünye’deki 44 bina için maliyet paylaşım oranları teknik keşif sonrası belirlenecek. Dar gelirli maliklere ödeme kolaylığı sağlanabileceği ifade ediliyor.
Uzmanlar, belediyelerin kent estetiğini düzenleme yetkisinin açık olduğunu ancak uygulamanın mülkiyet hakkı ve ölçülülük ilkesi çerçevesinde yürütülmesi gerektiğini vurguluyor. Anayasa’nın 35. maddesi mülkiyet hakkını güvence altına alırken, kamu yararı halinde sınırlama yapılabileceğini düzenliyor. Bu nedenle Ünye’de başlatılan cephe sağlıklaştırma uygulaması kamu yararı ile bireysel mülkiyet hakkı arasındaki denge çerçevesinde değerlendiriliyor.
Sonuç olarak Ünye’de duyurulan 44 bina için dış cephe yenileme süreci başlamış durumda; uygulamanın hukuki dayanağı mevcut mevzuata dayanıyor ancak kamuoyunun en çok merak ettiği adres bazlı liste henüz resmi olarak paylaşılmış değil.
