MİLLİ AKILLI SAYAÇ DÖNÜŞÜMÜNDE KRİTİK UYARI: PANO SORUNU GÖRMEZDEN GELİNMEMELİ
Türkiye’de milyonlarca elektrik abonesini yakından ilgilendiren Milli Akıllı Sayaç Sistemi (MASS) için geri sayım başladı. Enerji piyasasında dijitalleşme hedefiyle hayata geçirilecek sistem, tüketim verilerinin anlık izlenmesi, enerji verimliliğinin artırılması ve arıza müdahale sürelerinin kısaltılması açısından önemli kazanımlar vaat ediyor. Ancak uygulamanın sahaya yansımasında ciddi teknik ve yapısal sorunların göz ardı edildiği yönünde güçlü uyarılar yapılıyor.
Enerji yönetimi tarafından açıklanan takvime göre, 1 Ocak 2026 itibarıyla tüm yeni elektrik sayaçlarının akıllı ve yerli üretim olması zorunlu hale gelecek. 1 Mart 2026 tarihinden itibaren ise yeni abone başvurularında takılacak sayaçların yanı sıra mevcut sayaçlar da kademeli olarak MASS uyumlu akıllı sayaçlarla değiştirilecek. Bu dönüşümün 2028 yılına kadar ülke genelinde tamamlanması planlanıyor.
Uygulama kapsamında sayaç bedelleri tüketicilere yansıtılmayacak. Sayaçlar, şebeke yatırım unsuru olarak dağıtım şirketleri tarafından yatırım programları dahilinde temin edilerek monte edilecek.
AKILLI SAYAÇLAR NE SAĞLAYACAK?
Akıllı ve milli sayaçlar, bünyelerinde bulunan kablosuz haberleşme modülleri sayesinde tüketim miktarını ve tüketim alışkanlıklarını anlık olarak hem tüketiciye hem de dağıtım şirketlerine iletecek. Bu sayede vatandaşlar kendi elektrik kullanımını detaylı şekilde izleyerek tasarruf imkânı bulabilecek. Elektrik kesintileri ve teknik arızalara ilişkin veriler doğrudan sistemlere düşeceği için müdahale süreleri kısalacak.
Ayrıca faturalandırma, açma-kapama işlemleri ve kaçak kullanım tespitleri uzaktan yapılabilecek. Bu durum sayaç okuma devrinin sona ermesi anlamına gelirken, sahada görev yapan personel açısından da yeni bir istihdam tartışmasını beraberinde getiriyor.
AVRUPA BİRLİĞİ DAYANAKLI, SAHA GERÇEKLERİ GÖZ ARDI EDİLİYOR
Uygulamanın Avrupa Birliği enerji verimliliği yönergelerine dayandığı ifade edilirken, dönüşüm sürecinin daha çok üretici ve dağıtım şirketleri ekseninde şekillendiği, vatandaşın ise karşılaşacağı teknik ve mali yüklerin yeterince hesaba katılmadığı görülüyor.
Özellikle sayaç değişimiyle eş zamanlı olarak kaçak akım rölesi ve yangın koruma elemanlarının zorunlu hale getirilmemesi, can ve mal güvenliği açısından önemli bir eksiklik olarak öne çıkıyor.
EN BÜYÜK RİSK: ELEKTRİK PANOLARI
MASS geçiş sürecindeki en kritik sorunlardan biri mevcut elektrik panoları. Akıllı sayaçların teknolojik kapasitesi artarken, fiziksel boyutlarının da büyümesi mevcut pano standartlarını yetersiz hale getiriyor.
Teknik öngörülere göre MASS uyumlu:
-
Monofaze sayaçların yaklaşık 15 × 20 × 28 cm,
-
Trifaze sayaçların ise 15 × 23 × 28 cm ölçülerinde olması bekleniyor.
Bu ebatlar, eski tip panolarda mevzuatın öngördüğü güvenlik mesafelerinin korunmasını zorlaştırıyor. Sonuç olarak milyonlarca binada panoların standart dışı kalması ve zorunlu pano değişimi gündeme geliyor.
İSKAN BEKLEYEN VE ESKİ BİNALAR ALARM VERİYOR
Elektrik tesisatı tamamlanmış, panosu takılmış ancak iskan veya enerji bağlantısı bekleyen yapılar için risk daha da büyük. Bu binalarda kurulu sistemlerin kısa sürede işlevsiz hale gelme, hatta tamamen yenilenme ihtimali bulunuyor. Periyodik bakım sürecine giren eski binalarda da pano değişimi kaçınılmaz bir maliyet unsuru olarak öne çıkıyor.
ORTAK AKIL ÇAĞRISI
Elektrik ve mekanik periyodik bakım kontrol ve ölçüm uzmanı, Ordu Teknikerler Derneği Başkanı, Karadeniz Teknikerler Federasyonu Genel Başkan Vekili ve Türkiye Teknikerler Konfederasyonu Genel Başkan Yardımcısı olarak süreci yakından takip eden biri olarak, başta Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu olmak üzere dağıtım şirketleri ve meslek odalarına çağrıda bulunuyorum.
Bu dönüşüm süreci, tüm paydaşların katılımıyla istişare edilerek yürütülmelidir. Aksi halde yapı ve enerji sektöründe ciddi bir kaos yaşanması kaçınılmazdır.
ÇÖZÜM İÇİN ÜÇ NET ÖNERİ
-
2025 Milat Kabul Edilmeli: Halihazırda panosu hazır olan veya iskan sürecindeki binalar uygulama kapsamı dışında tutulmalı; yeni standartlar yalnızca 2026 sonrası ruhsat alacak yapılar için zorunlu hale getirilmelidir.
-
Finansman Desteği Sağlanmalı: Eski binalarda yapılacak pano dönüşümleri için bina yönetimlerine düşük faizli “Pano Tesisatı Kredisi” imkânı sunulmalıdır.
-
Adil Maliyet Paylaşımı: Bu dönüşümün faturası yalnızca vatandaşa kesilmemeli; devlet ve dağıtım şirketleri de maliyetin bir bölümünü üstlenmelidir.
Enerji verimliliğini artırması ve kesinti sürelerini azaltması beklenen Milli Akıllı Sayaç Sistemi, sahadaki gerçekler ve vatandaşın ekonomik koşulları dikkate alınarak uygulanmadığı takdirde, çözümden çok yeni sorunlar doğuracaktır.
Musa Kıranlı - Elektrik+Mekanik periyodik bakım kontrol ve ölçüm uzmanı
Ordu Teknikerler Derneği Başkanı
Karadeniz Teknikerler Federasyonu Genel Başkan Vekili
Türkiye Teknikerler Konfederasyonu Genel Başkan Yardımcısı
