FERRERO TÜRKİYE’DEN ALIMI DURDURDU, GÖZLER ŞİLİ’YE ÇEVRİLDİ

Ferrero’nun Türkiye’den fındık alımını durdurması, Karadeniz’de üreticiden ihracatçıya kadar tüm sektörü etkileyen büyük bir tartışmayı beraberinde getirdi.

FINDIKTA KÜRESEL KRİZ: FERRERO TÜRKİYE’DEN ALIMI DURDURDU, GÖZLER ŞİLİ’YE ÇEVRİLDİ

Dünya fındık piyasasında son yılların en dikkat çeken gelişmelerinden biri yaşanıyor. Nutella ve birçok çikolata markasının üreticisi olan İtalyan gıda devi Ferrero’nun Türkiye’den fındık alımını durdurması, Karadeniz’de üreticiden ihracatçıya kadar tüm sektörü etkileyen büyük bir tartışmayı beraberinde getirdi. Fındık fiyatlarının hızla yükselmesi, üretimde yaşanan düşüş ve küresel şirketlerin alternatif ülkelere yönelmesi, Türkiye’nin dünya fındık piyasasındaki konumunu yeniden gündeme taşıdı.

Türkiye, dünya fındık üretiminin yaklaşık yüzde 65-70’ini karşılayan en büyük üretici konumunda bulunuyor. Ancak 2025 sezonunda Karadeniz Bölgesi’nde yaşanan zirai don olayları, kuraklık ve özellikle son yıllarda ciddi zarar veren kahverengi kokarca zararlısı üretimde önemli kayıplara yol açtı. Bu gelişmeler rekoltede ciddi düşüşlere neden olurken piyasada arz endişesi oluştu.

Normal şartlarda Türkiye’de yıllık fındık üretimi ortalama 600-700 bin ton seviyesinde gerçekleşirken, son sezon için yapılan bazı tahminlerde üretimin 500 bin tonun altına düşebileceği ifade edildi. Üretimde yaşanan bu gerileme kısa sürede fiyatlara da yansıdı.

Uluslararası piyasalarda iç fındık fiyatları kısa sürede iki katına yaklaşarak ton başına yaklaşık 9 bin dolar seviyelerinden 18 bin dolar bandına kadar yükseldi. Türkiye’de ise Toprak Mahsulleri Ofisi tarafından açıklanan kabuklu fındık alım fiyatı 195-200 TL kilogram seviyesinde belirlenirken serbest piyasada fiyatların bazı dönemlerde 280-300 TL seviyelerine kadar çıktığı görüldü.

Fiyatlardaki bu hızlı artış dünya çikolata sektörünün en büyük fındık alıcılarından biri olan Ferrero’nun tedarik stratejisini değiştirmesine neden oldu. Nutella başta olmak üzere birçok üründe yoğun şekilde fındık kullanan şirket, yükselen maliyetler nedeniyle Türkiye’den alımlarını geçici olarak durdurdu.

Şirket yetkilileri piyasadaki belirsizlik nedeniyle “bekle ve gör” stratejisi uyguladıklarını ifade ederken, bu süreçte mevcut stokların kullanıldığı ve alternatif tedarik kaynaklarının değerlendirildiği belirtiliyor. Ferrero’nun özellikle Şili ve ABD gibi ülkelerde kurduğu fındık plantasyonları üzerinden üretimi artırmayı planladığı ifade ediliyor.

Son yıllarda Güney Amerika ülkesi Şili fındık üretiminde hızla yükselen bir üretici olarak dikkat çekiyor. Büyük ve modern plantasyonlar sayesinde üretim maliyetlerinin Türkiye’ye göre daha düşük olduğu belirtilen ülkede fındık üretimi giderek artıyor.

Şili’de üretimin geniş arazilerde ve makineli sistemlerle yapılması maliyetleri önemli ölçüde düşürüyor. Buna karşılık Türkiye’de fındık üretimi çoğunlukla küçük aile işletmeleri tarafından ve büyük ölçüde insan emeğine dayalı şekilde gerçekleştiriliyor. Bu durum üretim maliyetlerinin yükselmesine neden oluyor.

Ancak üretim miktarı açısından Türkiye hâlâ açık ara lider konumda bulunuyor. Dünya fındık üretiminin büyük bölümünü tek başına gerçekleştiren Türkiye, küresel fındık piyasasının en önemli belirleyicisi olmayı sürdürüyor.

Fındık piyasasında yaşanan bu gelişmeler sektör içinde de farklı değerlendirmelere neden oluyor. Bazı uzmanlar Ferrero’nun alımları durdurmasının fiyatları aşağı çekmeye yönelik bir strateji olabileceğini savunurken, bazı kesimler ise üretimde yaşanan düşüşün küresel çikolata sanayisini zorladığını ve şirketlerin maliyet baskısı nedeniyle alternatif arayışına girdiğini ifade ediyor.

Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan bazı gazeteci ve ekonomistler de Türkiye’de fındık piyasasının yapısına yönelik eleştirilerde bulunuyor. Gazeteci Orhan Gökdemir, sosyal medya üzerinden yaptığı değerlendirmede Ferrero’nun tavrına sert tepki göstererek “Köylüyü yerli hırsızlar soydu, çaldıklarını büyük hırsızlara satmak için bekliyorlar. Defolup gitsinler Şili’ye. Fındık bizim” ifadelerini kullandı.

Fındık Türkiye için yalnızca bir tarım ürünü değil aynı zamanda stratejik bir ihracat kalemi. Karadeniz Bölgesi’nde yüz binlerce aile geçimini fındık üretiminden sağlıyor. Bu nedenle dünya fındık piyasasında yaşanan gelişmeler bölge ekonomisini doğrudan etkiliyor.

Uzmanlara göre Türkiye’nin dünya fındık üretimindeki liderliği kısa vadede değişmeyecek olsa da, Şili ve ABD gibi yeni üretici ülkelerde yapılan yatırımlar küresel rekabeti artırıyor. İklim değişikliği, üretim maliyetleri ve uluslararası şirketlerin tedarik stratejileri önümüzdeki yıllarda fındık piyasasının dengelerini yeniden şekillendirebilir.

Karadeniz’de üreticiler ise gelişmeleri yakından takip ediyor. Çünkü fındıkta yaşanan bu küresel rekabetin sonucu yalnızca uluslararası şirketleri değil, aynı zamanda bölgedeki binlerce üreticinin ekonomik geleceğini de doğrudan belirleyecek.