Fındıkta Gözler TMO'da: Üretici Geçmiş Sezonun Ardından Yeni Fiyatı Bekliyor

ORDU – Karadeniz'de fındık hasadına haftalar kala üreticinin gözü bir kez daha Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) açıklayacağı alım fiyatına çevrildi. Artan işçilik, gübre, ilaç ve bakım maliyetleri nedeniyle üreticiler, bu yıl açıklanacak taban fiyatın maliyetleri karşılayacak ve üreticiyi koruyacak seviyede olmasını istiyor.

Türkiye'nin dünya fındık üretimi ve ihracatındaki lider konumunu korumasına rağmen, son yıllarda üreticiler yükselen girdi maliyetleri ve iklim kaynaklı verim kayıpları nedeniyle ekonomik açıdan zor bir dönem geçiriyor. Bu nedenle TMO'nun açıklayacağı fiyatın yalnızca üreticiyi değil, serbest piyasayı da doğrudan etkilemesi bekleniyor.

Geçen Sezon Neler Yaşandı?

2025 hasat sezonunda TMO, kabuklu fındık alım fiyatlarını;

• Levant kalite için 130 TL/kg
• Giresun kalite için 132 TL/kg
• Sivri kalite için 125 TL/kg

olarak açıklamıştı. Alan bazlı destekler ve mazot-gübre destekleriyle birlikte üreticinin eline geçen ortalama rakam biraz daha yükselirken, 50 randımanın üzerindeki her +1 randıman için ilave ödeme uygulanmıştı.

Ancak sezon boyunca serbest piyasa fiyatları, arz-talep dengesi ve ihracat hareketliliğine bağlı olarak zaman zaman TMO fiyatlarının üzerine çıktı. Özellikle kaliteli ve yüksek randımanlı ürünlerde üreticiler serbest piyasayı tercih etti.

Rekolte Tartışmaları Devam Ediyor

Fındık sektöründe her yıl olduğu gibi bu yıl da en çok tartışılan konuların başında rekolte geliyor.

Rekolte tahminleri yalnızca üretim miktarını değil;

• TMO'nun fiyat politikasını,
• ihracat planlamasını,
• serbest piyasa fiyatlarını,
• sanayicinin alım stratejisini

doğrudan etkiliyor.

Türkiye Ziraat Odaları Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Arslan Soydan, açıklanan bazı rekolte tahminlerinin gerçeği tam yansıtmadığını belirterek, sahadaki gözlemlerin dikkate alınması gerektiğini ifade ediyor. Soydan'a göre açıklanacak yüksek rekolte tahminleri, hasat öncesinde piyasa üzerinde psikolojik baskı oluşturabiliyor.

Üreticinin Maliyet Yükü Ağırlaştı

2026 sezonuna girilirken üreticilerin en büyük sorunu artan üretim maliyetleri oldu.

Son bir yılda;

• Tarım işçisi ücretleri yükseldi.
• Gübre fiyatları arttı.
• İlaç ve zirai mücadele giderleri yükseldi.
• Bahçe bakım maliyetleri arttı.
• Nakliye ve enerji giderleri üreticiyi zorladı.

Özellikle Ordu ve Giresun gibi eğimli arazilerde makine kullanımının sınırlı olması nedeniyle işçilik maliyetleri Batı Karadeniz'e göre daha yüksek seyrediyor.

Kahverengi Kokarca ve Don Etkisi

Bu sezon üreticilerin karşı karşıya kaldığı tek sorun maliyetler değil.

Son yıllarda yaygınlaşan kahverengi kokarca zararlısı, birçok bölgede ürün kalitesini olumsuz etkilerken, bazı bölgelerde yaşanan ilkbahar donları da verim üzerinde baskı oluşturdu.

Uzmanlar, bu iki unsurun özellikle kalite ve randıman üzerinde etkili olabileceğini değerlendiriyor.

TMO Fiyatı Neden Bu Kadar Önemli?

TMO'nun açıklayacağı alım fiyatı sadece devlet alımlarını değil, serbest piyasayı da yönlendiren en önemli unsur olarak görülüyor.

Üreticiler;

• maliyetlerin karşılanmasını,
• emeğin korunmasını,
• ihracat rekabetinin sürdürülmesini,
• piyasanın istikrarlı şekilde işlemesini

sağlayacak bir fiyat açıklanmasını bekliyor.

Arslan Soydan: "Üreticiyi Memnun Edecek Bir Fiyat Bekliyoruz"

TZOB Yönetim Kurulu Üyesi Arslan Soydan, hasat hazırlıklarının büyük ölçüde tamamlandığını belirterek, üreticinin en önemli beklentisinin TMO tarafından açıklanacak taban fiyat olduğunu söyledi.

Soydan, yükselen üretim maliyetlerine dikkat çekerek, açıklanacak fiyatın hem üreticiyi memnun etmesi hem de piyasada istikrar sağlaması gerektiğini ifade etti.

Gözler Ankara'da

Hasadın başlamasına kısa süre kala Karadeniz'deki yüz binlerce üretici artık gözünü Ankara'ya çevirmiş durumda.

Açıklanacak TMO fiyatı yalnızca üreticinin gelirini değil; ihracatçıdan tüccara, sanayiciden serbest piyasaya kadar tüm sektörün yönünü belirleyecek. Üreticiler ise ortak bir beklentide birleşiyor:

"Emeğimizin karşılığını alabileceğimiz, maliyetleri karşılayan ve üretimi sürdürülebilir kılacak bir taban fiyat açıklansın."