Karadeniz Bölgesinin Göz bebeği Ordu, bölgenin inci gerdanlığı olarak bilinen ve doğası ile ünlenmiş Ünye ilçesinde yarım asrı aşkın süredir faaliyet gösteren Ünye Çimento Fabrikası, Karadeniz Bölgesi’nin en önemli sanayi yatırımlarından biri olarak hem ekonomik katkıları hem de çevresel etkileriyle bölge gündeminde yer almaya devam ediyor.

1969 yılında kurulanve 1974 yılında üretime başlayan tesis, yıllar içinde yapılan kapasite artırımı ve modernizasyon yatırımlarıyla bugün milyonlarca tonluk üretim kapasitesine ulaşarak Türkiye çimento sektöründe önemli bir konuma geldi.

1960’lı yılların sonlarında Türkiye’de hızla artan konut üretimi, altyapı yatırımları ve sanayi projeleri çimento ihtiyacını ciddi şekilde artırdı. Bu dönemde Karadeniz Bölgesi’nde büyük ölçekli bir çimento fabrikasının bulunmaması önemli bir eksiklik olarak görülüyordu. Artan talebi karşılamak ve bölge ekonomisine sanayi yatırımı kazandırmak amacıyla Ünye Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. 28 Mayıs 1969 tarihinde kuruldu. Şirketin ortaklık yapısında Ordu Yardımlaşma Kurumu (OYAK), Türkiye Çimento Sanayi T.A.Ş. ve bölgedeki yerel yatırımcılar yer aldı.

Fabrikanın kurulacağı yer olarak Ünye’nin Günpınarı mevkii seçildi. Bu bölgenin tercih edilmesinde hammadde kaynaklarına yakınlık, limana erişim kolaylığı ve ulaşım imkanları etkili oldu. Kuruluş kararının ardından fabrikanın inşaat süreci başlatıldı. Geniş bir arazi üzerinde gerçekleştirilen çalışmalarda üretim tesisleri için temel kazıları yapıldı, büyük beton temeller oluşturuldu ve çimento üretiminde kullanılacak döner fırın sistemi kuruldu.

İnşaat sürecinde yüzlerce işçi ve mühendis görev aldı. Klinker fırını, çimento değirmenleri, stok siloları ve paketleme tesisleri gibi üretimin ana birimleri bu dönemde inşa edildi. Yaklaşık beş yıl süren çalışmaların ardından Ünye Çimento Fabrikası 27 Mayıs 1974 tarihinde ilk çimento üretimini gerçekleştirdi. İlk yıllarda fabrikanın yıllık üretim kapasitesi yaklaşık 600 bin ton olarak planlandı. Bu kapasite o dönem için Karadeniz Bölgesi’nde oldukça önemli bir üretim gücü anlamına geliyordu.

Fabrika, ilerleyen yıllarda yapılan teknoloji yatırımları ve üretim hatlarındaki iyileştirmelerle kapasitesini sürekli artırdı. 1980’li yıllarda gerçekleştirilen yatırımlarla üretim kapasitesi yaklaşık 900 bin ton seviyesine yükseldi. 1990’lı yıllarda yapılan modernizasyon çalışmaları sayesinde kapasite 1 milyon ton seviyesinin üzerine çıktı. 2000’li yılların başında Türkiye’de inşaat sektörünün hızlı büyümesi üzerine fabrikada yeni yatırım ve modernizasyon projeleri hayata geçirildi. Bu yatırımlar sonucunda klinker üretim kapasitesi yaklaşık 1,5 milyon tona, çimento üretim kapasitesi ise yaklaşık 2 milyon tona ulaştı. 2010 sonrasında gerçekleştirilen verimlilik ve modernizasyon çalışmalarıyla fabrikanın üretim kapasitesi yaklaşık 2,5 milyon ton seviyesine yükseldi.

Bugün Ünye Çimento Fabrikası’nın yıllık üretim kapasitesi yaklaşık 2 ila 2,6 milyon ton arasında değişiyor. Bu üretim hacmiyle tesis, Karadeniz Bölgesi’nin en büyük çimento üretim merkezlerinden biri olarak faaliyet gösteriyor.

Fabrikanın üretim kapasitesinin yıllara göre gelişimi ise yaklaşık olarak şu şekilde gerçekleşti:

1974 yılında yaklaşık 600 bin ton,
1985 yılında yaklaşık 900 bin ton,
1995 yılında yaklaşık 1 milyon 100 bin ton,
2005 yılında yaklaşık 1 milyon 800 bin ton,
2010 yılında yaklaşık 2 milyon 200 bin ton,
2020 yılında yaklaşık 2 milyon 500 bin ton,
2026 yılında ise yaklaşık 2 milyon 500 bin ile 2 milyon 600 bin ton aralığında üretim kapasitesine ulaşıldı.

Bu kapasite sayesinde üretilen çimentonun önemli bir bölümü Türkiye’nin farklı şehirlerine gönderilirken bir kısmı da Ünye Limanı üzerinden Karadeniz’e kıyısı bulunan ülkelere ihraç ediliyor. Fabrikanın limana olan yakınlığı lojistik açıdan önemli bir avantaj sağlıyor.

Bu lojistik avantajı daha da güçlendiren önemli bir gelişme ise 2024 yılında yaşandı. Ordu Büyükşehir Belediyesi tarafından gerçekleştirilen ihale sonucunda Ünye Limanı’nın işletme hakkı OYAK Çimento’ya verildi. Yapılan ihale sürecinin ardından taraflar arasında sözleşme imzalanarak limanın işletmeciliği resmen OYAK Çimento tarafından yürütülmeye başlandı.

Ünye Limanı’nın işletmesinin OYAK Çimento tarafından üstlenilmesiyle birlikte çimento ve klinker sevkiyatının daha hızlı gerçekleştirilmesi, deniz yoluyla yapılan ihracatın artırılması ve Ünye’nin Karadeniz ticaretindeki rolünün güçlendirilmesi hedefleniyor. Limanın işletmesinin sanayi ile doğrudan bağlantılı bir şirket tarafından yürütülmesi, özellikle bölgedeki sanayi ürünlerinin deniz yoluyla taşınması açısından önemli bir lojistik avantaj olarak değerlendiriliyor.

Çimento üretiminde kullanılan hammaddenin büyük bölümünü kireç taşı yani kalker oluşturuyor. Bu nedenle fabrikanın çevresinde çeşitli kalker taş ocakları bulunuyor. Açık ocak madenciliği yöntemiyle işletilen bu sahalarda patlatma yöntemiyle çıkarılan kaya parçaları kamyonlarla fabrikaya taşınarak üretim sürecinde kullanılıyor.

Ünye Çimento’nun kullandığı bilinen başlıca kalker sahaları arasında Günpınarı, Cevizdere, Hızarbaşı ve Tekkiraz çevresindeki alanlar yer alıyor. Ayrıca Ünye–Akkuş yolu üzerindeki dağlık bölgelerde de farklı dönemlerde kullanılan kalker rezerv alanlarının bulunduğu biliniyor. Bu sahaların toplam büyüklüğünün yaklaşık 200 ile 400 hektar arasında olduğu tahmin ediliyor.

Taş ocaklarının bulunduğu bölgelerde yerleşim yerlerine yakın alanlarda zaman zaman patlatma faaliyetleri, kamyon trafiği ve toz oluşumu gibi konular yerel halk tarafından gündeme getiriliyor. Bu nedenle fabrikanın faaliyetleri zaman zaman çevresel etkiler açısından da tartışma konusu olabiliyor.

Fabrika yalnızca üretim kapasitesiyle değil istihdam açısından da Ünye ekonomisinde önemli bir rol oynuyor. Tesiste doğrudan yaklaşık 350 ile 450 kişi arasında çalışan istihdam edildiği tahmin ediliyor. Bunun yanı sıra taş ocakları, nakliye firmaları, bakım servisleri, güvenlik hizmetleri ve çeşitli taşeron şirketler aracılığıyla dolaylı olarak yaklaşık 1000 ile 1500 kişi arasında ekonomik faaliyet oluştuğu değerlendiriliyor.

Ünye Çimento’nun ekonomik etkisi yalnızca istihdamla sınırlı değil. Fabrikanın yıllık üretim kapasitesi ve çimento fiyatları dikkate alındığında yıllık üretim değerinin yaklaşık 140 ile 200 milyon dolar arasında olduğu tahmin ediliyor. Çalışan maaşları, nakliye gelirleri, taşeron hizmetler ve liman faaliyetleri aracılığıyla bu üretimin önemli bir bölümü yerel ekonomiye de katkı sağlıyor.

2010’lu yıllarda Türkiye’de çimento sektöründe önemli birleşmeler yaşandı. OYAK bünyesinde faaliyet gösteren farklı çimento şirketleri tek çatı altında toplanarak OYAK Çimento Fabrikaları A.Ş. oluşturuldu. Bu birleşme ile birlikte Ünye Çimento da OYAK Çimento grubunun bir parçası haline geldi ve üretim ile yönetim süreçleri daha merkezi bir yapıya kavuştu.

Yerel Destek ve Sosyal Projeler

1970’li Yıllar – Fabrikanın Kurulmasıyla Başlayan Yerel Destekler

1969 yılında kurulan Ünye Çimento Fabrikası, üretime başlamasının ardından Ünye’de ekonomik ve sosyal yaşamın önemli aktörlerinden biri haline geldi. Bu dönemde yapılan sosyal katkılar daha çok yerel destek ve altyapı yardımları şeklinde gerçekleşti.

Fabrika, Ünye’de çeşitli kamu kurumlarına ve yerel etkinliklere dönemsel destekler sağladı. Eğitim kurumlarının bazı ihtiyaçlarının karşılanması, sosyal faaliyetlere katkı verilmesi ve yerel organizasyonların desteklenmesi bu dönemin öne çıkan uygulamaları arasında yer aldı.

1980’li Yıllar – Eğitim ve Toplumsal Katkı Çalışmaları

1980’li yıllarda fabrikanın sosyal katkıları özellikle eğitim kurumlarına yönelik destekler şeklinde devam etti. Okulların fiziki ihtiyaçlarına yönelik yardımlar, çeşitli ekipman destekleri ve yerel sosyal faaliyetlere katkılar sağlandı.

1990’lı Yıllar – Spor ve Gençlik Faaliyetlerine Destek

1990’lı yıllarda şirketin sosyal katkıları içinde spor faaliyetleri ve gençlik etkinlikleri öne çıkmaya başladı. Okullarda spor faaliyetlerinin geliştirilmesine yönelik destekler sağlandı, bazı spor organizasyonlarına ve amatör spor faaliyetlerine katkı verildi.

2002 – “Hayat Matematiktir” Eğitim Projesi

2002 yılında başlatılan “Hayat Matematiktir” liseler arası matematik yarışması, şirketin en bilinen eğitim projelerinden biri oldu. Türkiye genelinde gerçekleştirilen yarışma ile öğrencilerin matematik, bilim ve mühendislik alanlarına ilgisinin artırılması hedeflendi.

2010’lu Yıllar – Kurumsal Sosyal Sorumluluk Projeleri

2010’lu yıllarla birlikte şirketin sosyal sorumluluk faaliyetleri daha kurumsal bir yapı kazandı. Eğitim, sağlık, çevre ve toplum destek programları daha planlı projeler şeklinde yürütülmeye başlandı.

2020 Sonrası – Çalışan Gönüllülüğü Projeleri

2026 yılı içerisinde Ünye’de gerçekleştirilen sosyal sorumluluk çalışmalarından biri, Ünye İnönü İlkokulu’nda yapılan spor alanı düzenleme projesidir. Bu çalışma, OYAK Çimento’nun çalışan gönüllülüğü esasına dayanan “Renkli Yakalar” programı kapsamında gerçekleştirildi.

Proje kapsamında okul bahçesinde zemin düzenleme çalışmaları yapıldı, spor yapılabilecek alan oluşturuldu ve öğrencilerin kullanabileceği basketbol sahası kuruldu. Ayrıca okul bahçesinde oyun alanları düzenlenerek öğrencilerin daha güvenli ve işlevsel bir ortamda vakit geçirmesi sağlandı.

Atık Yönetimi ve Alternatif Yakıt

Ordu’da evsel atıkların bertaraf edilmesi amacıyla kurulan katı atık yönetim sistemi kapsamında Ünye Çimento da önemli bir rol üstleniyor.

Cevizdere’de kurulan mekanik ayrıştırma tesisinde evsel atıklar ayrıştırılıyor ve yanıcı özellik taşıyan atıklar “Atıktan Türetilmiş Yakıt” olarak hazırlanarak çimento fabrikasında kullanılabiliyor.

Bu sistem sayesinde hem çöp depolama alanlarının yükü azalıyor hem de üretimde kullanılan fosil yakıtın bir bölümü alternatif yakıtla karşılanmış oluyor.

Sanayi ve Çevre Dengesi

Yarım asrı aşan üretim geçmişiyle Ünye Çimento Fabrikası bugün Karadeniz Bölgesi’nin önemli sanayi tesislerinden biri olmayı sürdürüyor. Fabrika bir yandan bölge ekonomisine katkı sağlayan büyük bir üretim merkezi olarak değerlendirilirken diğer yandan taş ocakları, çevresel etkiler ve atık yönetimi uygulamaları nedeniyle zaman zaman kamuoyunda tartışılmaya devam ediyor.

Sanayi üretimi ile çevresel denge arasındaki ilişki ise Ünye’de olduğu gibi Türkiye’nin birçok sanayi kentinde gündemdeki yerini koruyor.